Ginkgo biloba na pamięć i koncentrację

Jak poprawić pamięć i koncentrację? Najlepiej naturalnie, sięgając po sprawdzone surowce roślinne.

Współczesny świat wymaga od człowieka przyswajania ogromnej ilości informacji w krótkim czasie. Ludzki mózg jest w stanie je odbierać, przetwarzać i przechowywać, lecz czasami procesy te mogą zostać zaburzone przez nadmiar obowiązków, przemęczenie i stres. W takich wypadkach sięga się po preparaty, które mają wzmocnić pamięć i koncentrację, najczęściej są one pochodzenia naturalnego i zawierają rośliny egzotyczne nawet z najdalszych zakątków świata.

Jedną z najbardziej znanych roślin wykorzystywanych do produkcji preparatów na poprawę pamięci jest miłorząb dwuklapowy zwany japońskim (łac. Ginkgo biloba).

Drzewo to jest ostatnim przedstawicielem klasy Ginkgopsida z gromady Nagozalążkowych, który swój rozkwit miały w erze mezozoicznej czyli w czasach dinozaurów. W stanie naturalnym miłorząb występuje w Chinach, ale został sprowadzony do innych krajów w celach dekoracyjnych oraz z powodu dużej odporności na zanieczyszczenia. W medycynie chińskiej już od dawna wykorzystuje się właściwości tej rośliny. Surowcem jest liść miłorzębu, który zawiera trzy główne grupy składników czynnych. Są to flawonoidy: luteolina, kwercetyna oraz biflawonoidy – ginkgetyna, izoginkgetyna, bilobetyna; seskwiterpeny: bilobalid oraz diterpeny: ginkgolidy. Liście oraz otrzymywany z nich wyciąg (GBE) usprawniają przepływ krwi oraz rozszerzają naczynia, głównie w obrębie mózgu i ucha wewnętrznego. Bilobalid natomiast działa ochronnie na osłonki mielinowe nerwów. Wyciąg chroni erytrocyty (krwinki czerwone) przed hemolizą, ułatwia wykorzystanie glukozy przez komórki mózgowe oraz hamuje agregację i adhezję do ścian naczyń trombocytów (płytek krwi) i erytrocytów. Dzięki tym właściwościom neurony są chronione przed niedotlenieniem i apoptozą (programowaną śmiercią komórki). Miłorząb zwiększa zdolność koncentracji, wspomaga pamięć krótkotrwałą, zmniejsza nasilenie szumów usznych, a także stymuluje metabolizm komórek mózgowych, czyli podobnie jak powszechnie stosowane leki na receptę zawierające piracetam, ma działanie nootropowe.

Inną rośliną pochodzącą z Azji jest wąkrota azjatycka (łac. Centella asiatica), potocznie Gotu Kola, z rodziny Apiaceae. Wystęuje ona na terenie Azji Południowo – Wschodniej, Japonii oraz wschodnich Indiach. Wąkrota ma postać niewielkiej, płożącej roślinki porastającej tereny wilgotne typu brzegi strumieni. Znalazła ona zastosowanie w starożytnej medycynie chińskiej i indyjskiej (Ayurvedzie) jako środek stosowany w gorączce, chorobach układu pokarmowego czy też jako środek zapewniający długowieczność. Surowcem jest ziele zawierające szeroki wachlarz saponin triterpenowych takich jak azjatykozyd, madekasozyd oraz kwas azjatykowy i madekasowy. Wąkrota znalazła zastosowanie w chorobach układu krążenia, łuszczycy, gruźlicy, nowotworów czy wrzodów żołądka. Należy też dodać, że wyciągi z tej rośliny poprawiają zdolności poznawcze, wzmacniają pamięć i koncentrację przez poprawę krążenia mózgowego, a jej silne właściwości antyoksydacyjne chronią komórki nerwowe przed wolnymi rodnikami. Ograniczają również wrażliwość organizmu na stres, czyli mają działanie adaptogenne.

Bacopa monnieri z rodziny Scrophulariaceae jest rośliną pochodzącą z tropikalnych i subtropikalnych terenów Azji, Australii i Ameryki występującą na terenach podmokłych. Już od dawnych czasów była stosowana w tradycyjnej medycynie hinduskiej jako środek poprawiający pamięć i zdolności poznawcze. Roślina ta zawiera liczne saponiny steroidowe takie jak bakozyd A, bakozyd B, hersaponina, które wykazują działanie pobudzające ośrodkowy układ nerwowy. Wpływ ten szczególnie zaznacza się na obszarze hipokampa, rejonu mózgowia odpowiedzialnego za pamięć i orientację przestrzenną. Bakopa wykazuje działanie przeciwdepresyjne, poprawiające pamięć i refleks. Roślina ta ma również właściwości antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne, co może znaleźć zastosowanie w leczeniu choroby Alzheimera.

Inną znaną rośliną stosowaną w medycynie chińskiej jest żeń-szeń właściwy zwany korzeniem życia (łac. Panax ginseng) z rodziny Araliaceae. Jest on bardzo trudny i pracochłonny w uprawie co spowodowało wprowadzenie preparatów z innych roślin z rodzaju Panax: P. japonicum, P. notoginseng czy P. quinquefolium, który w odróżnieniu od pozostałych, występuje w Ameryce Północnej. W farmacji stosuje się korzeń, który zawiera saponozydy triterpenowe będące głównym składnikiem czynnym: ginsenozydy zwane inaczej panaksozydami. Oprócz nich występują również polisacharydy, poliacetyleny czy alkohole seskwiterpenowe. Głównym kierunkiem działania jest działanie adaptogenne, które objawia się zwiększeniem fizycznej i psychicznej wydolności organizmu poprzez jednoczesne nasilenie procesów pobudzenia i aktywnego hamowania w korze mózgowej. Ponadto żeń-szeń stymuluje przemiany węglowodanowe i lipidowe, wpływa na czynność gruczołów wydzielających hormony oraz działa hepatoprotekcyjnie. Warto dodać, że stosowany wraz z miłorzębem zwiększa pamięć długotrwałą.

Jak już wspomniano ogromne zapotrzebowanie na Panax ginseng spowodowało poszukiwania roślin o podobnych właściwościach i rosyjską odpowiedzią na żeń-szeń został eleuterok kolczasty (łac. Eleutherococus senticosus z rodziny Araliaceae) zwany żeń-szeniem syberyjskim. Jest on krzewem dorastającym do 2,5 metra, występującym w okolicach Władywostoku, Chabrowska, na Sachalinie oraz w północno-wschodnich Chinach, Japonii i częściowo na Półwyspie Koreańskim. Surowcem jest korzeń wraz z kłączami, które zawierają eleuterozydy będące grupą niejednorodnych substancji w skład której wchodzą proste fenylopropanoidy (eleuterozyd B), lignany będące dimerycznymi fenylopropanoidami (B4 i E1), kumaryny (B1), fitosterole (A), saponiny triterpenowe (I do M) oraz węglowodany (C). Ta skomplikowana mieszanina wykazuje działanie bardzo podobne do P. ginseng czyli adaptogenne i immunostymulujące.

Warto zaznaczyć, że większość badań nad działaniem wymienionych surowców była wykonana metodą in vitro lub na modelach zwierzęcych, natomiast wyniki badań klinicznych każą zachować większą rezerwę co do wnioskowania o ich skuteczności.

Z całą pewnością jednak można stwierdzić, że najlepiej przebadanym surowcem pod kątem poprawiania zdolności poznawczych jest wyciąg z ginkgo biloba , a przy wyborze preparatu należy kierować się jakością, co oznacza że najlepszy będzie produkt leczniczy zawierający suchy wyciąg.

Kamil Mateja – student Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego

 

Komentarze

komentarze

Komentarze: 2

Ada

2016-04-12 13:09:17 Odpowiedz

Żeń- szeń jest świetny, doskonale wspomaga koncentrację, dodaje mnóstwo energii i zwiększa odporność na stress. Odkąd go stosuję nie mam problemów ani z koncentracją, ani z przemęczeniem. Jeszcze niedawno zmęczenie pojawiało się tuż po wstaniu z łóżka, a teraz mam mnóstwo energii i siły przez cały dzień, nawet po całym dniu pracy. Ponoć żeń- szeń wspaniale działa też na włosy i skórę.

    Redakcja

    2016-04-12 13:57:52 Odpowiedz

    W końcu to korzeń życia.

Dodaj komentarz